Yapılı Çevre Renk Araştırmalarında Kullanılan Yöntemlerin Analizi
Özet
Yapılı çevrede renk, insan psikolojisi, fizyolojisi ve mekânsal algı süreçlerini doğrudan biçimlendiren temel bir çevresel değişkendir. Bu çalışma, 1990–2025 yılları arasında yayınlanmış 54 ampirik makaleden derlenen özgün bir nicel matris üzerinden, yapılı çevrede renk parametrelerini inceleyen araştırmaların son otuz beş yıllık metodolojik evrimini ve yapısal örüntülerini analiz etmektedir. Toplanan veri seti kapsamında SPSS ortamında betimsel frekans ve çoklu tepki çapraz analizleri yürütülmüştür. Bulgular, renk çalışmalarında kronolojik olarak bir ivmelenme olduğunu ve bu çalışmaların ağırlıklı olarak eğitim ve ofis tipolojilerinde yoğunlaştığını ortaya koymaktadır. Metodolojik açıdan, geleneksel tam ölçekli deneysel odalardan (mock-up) sanal gerçeklik ortamlarına doğru yapısal bir geçiş belgelenmiş, bu sürece öznel psikolojik ölçeklerden EEG gibi nesnel nörofizyolojik ölçümlere doğru bir kayma eşlik etmiştir. İstatistiki analizler, kullanıcı odaklı duyuşsal ve duygusal boyutların dönemlerden bağımsız, baskın bir temel sonuç olduğunu, mekansal algı ve doğrudan davranışsal değişkenlerin ise kronik literatür boşlukları oluşturduğunu göstermektedir. Son olarak, uluslararası renk standardizasyon sistemlerine ilişkin yaygın bir raporlama eksikliği tespit edilmiş olup, bu durum çevresel tasarımda metodolojik tekrarlanabilirliği zayıflatmaktadır.Anahtar Kelimeler
Renk araştırmaları, Yapılı çevre, Deneysel araştırma yöntemleri, Metodolojik analiz, Renk etkisi