Kentsel Yaşam Alanlarında Bitki Çeşitliliğinin İnsan Sağlığı ve Refahı Üzerindeki Etkileri
Özet
Hızla artan nüfus ve yoğun kentleşme, şehirlerdeki yeşil alanların miktarını ve kalitesini azaltarak kentsel ekosistemleri kırılgan hale getirmiştir. Bu durum, bitki çeşitliliğinin hem ekolojik işlevler hem de insan sağlığı ve refahı için stratejik önemini vurgulamaktadır. Literatürdeki kanıtlar, tür zenginliği, yerli ve egzotik türler arasındaki denge gibi bitki çeşitliliği unsurlarının biyofiziksel çevrenin kalitesini iyileştirdiğini ve psikolojik iyileşme, stres azaltma gibi göstergeleri de etkilediğini giderek daha fazla göstermektedir. Dünya Sağlık Örgütü ve güncel uluslararası bilimsel çalışmalar, sağlığa olan olumlu etkilerin sadece yeşil alanların varlığıyla değil, özellikle çeşitlilik ve ekolojik bütünlük derecesiyle de ilişkili olduğunu vurgulamaktadır. Türkiye'de yapılan çalışmalar, bölgesel iklim, sosyoekonomik yapı ve peyzaj yönetim uygulamalarına bağlı olarak şehirden şehire bitki çeşitliliğinde büyük farklılıklar olduğunu ortaya koymaktadır. Çeşitlilik düzeyleri ile sağlık göstergeleri arasındaki ilişkiye ilişkin ulusal bulgular, bitki çeşitliliği açısından zengin alanların kullanıcılar tarafından daha estetik, daha güvenli ve daha huzurlu olarak değerlendirildiğini, bu tür alanlarda geçirilen zamanın psikolojik iyilik halini önemli ölçüde iyileştirdiğini ve fiziksel aktiviteyi artırdığını göstermektedir. Bu çalışmada, ekolojik, psikolojik ve sosyo-kültürel bileşenleri dikkate alarak, Türkiye'nin büyük şehirlerinde bitki çeşitliliği ile insan sağlığı arasındaki ilişkiyi kapsamlı bir şekilde değerlendirmek için PRISMA çerçevesine uygun olarak sistematik bir inceleme yapılmıştır.Anahtar Kelimeler
Bitki çeşitliliği, Kentsel yeşil alanlar, Kentsel ekoloji, Halk sağlığı, Psikolojik iyilik hâli